Çevrenin korunması için güzel bir kampanya başlatılmış. Ben bu kampanyayı duyunca ülkem adına, dünya adına, gelecek kuşaklar adına çok sevindim.
Bu kampanya ; “Bitkisel atık yağların toplanması kampanyası .” Kampanyayı; Türkiye Doğal Hayatı Koruma Vakfı düzenlemiş. Vakıf yetkililerini kutluyorum. Kullanılabilir su kaynaklarımızın hızla tükenmeye başladığı dönemde böyle bir kampanyanın düzenlenmesinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Lavabolara dökülen atık bitkisel yağların, kullanılabilir sularımızı kirleten etmenlerden birisi olduğunu biliyoruz.
Uzmanlara göre toplanacak atık yağlarla büyük bir şehrin 12 aylık elektrik ve ısınma ihtiyacı karşılanabilecekmiş.
Bu kampanyanın yurdumuzdaki tüm yerleşim birimlerine yaygınlaştırılmasını ve bitkisel yağ kullanan tüm yurttaşlarımızın katılmasını diliyorum.
Uzun süredir atık yağların çevreye nasıl zarar verdiğini düşünürdüm. Bu konuyla ilgili bir yazı yazmak istiyordum. Gazete ve dergilerde çevre ile ilgili yazılar daha çok ilgimi çekmekteydi. Atık yağlarla ilgili olarak sayın Sadık Çelik güzel bir yazı hazırlamış. Bu yazıyı sizinle paylaşmak istedim.
“ Türkiye’de yılda yaklaşık 1,5 milyon ton bitkisel yağ kullanılıyor. Bu rakamın yaklaşık 350 bin tonu atık haline dönüşüyor. Yani kişi başına 4 kg atık yağ. Peki hiç merak ettiniz mi? Bu atık yağlar ne oluyor? Hiç düşünülmeden doğaya atılan bu yağlar çevreye zarar veriyor mu? Bu sorunun yanıtı tabi ki evet. Atık yağlar, içerdikleri ağır metal ve klor bileşiklerinin yakılmalarıyla atmosfer kirliliğine neden oluyor ve canlıların varlığını tehdit ediyor. Su kirliğinin %25’ine de atık yağlar sebep oluyor. ( 1 lt atık yağ 1 milyon metreküp suyun kirlenmesine neden oluyor. ) Su kaynaklarına ve denizlere atık yağlar karıştığında sudaki oksijeni azaltarak deniz, göl ve akarsulardaki tüm canlı yaşamının göz göre göre ölümüne sebep oluyor, tehdit ediyor. Üstelik atık yağlarla kirlenmiş suların biyolojik arıtması da çok zor ; atık yağlar su arıtma sistemlerine de zarar veriyorlar. Kullanılmış yağlar lavaboya döküldüğü zaman kanalizasyon borusu içindeki diğer atıkların yapışmasına ve zamanla boruların daralmasına ve tıkanmasına neden oluyor. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre kanalizasyon sistemlerinin tıkanmasında lavaboya dökülen atık yağlar %40 oranında pay sahibi. Bu nedenlerle de atık yağların güvenli bir şekilde geri dönüştürülmesi ve doğa ve insan için zararlı olmayacak şekilde kullanılması önem arz ediyor.
Kızarmış gıdaların tüketimindeki artışa paralel olarak kullanılmış bitkisel yağ atıkları da arttı. Gıda sektöründe kızartma yağının kullanımı bir kereye mahsus değil; ama bitkisel yağların sağlıklı olarak kullanılabilmesi için sıcaklığının sürekli kontrol edilmesi gerekiyor. Kızartmada kullanılan yağların sıcaklığı parlama noktasına ulaştığında yağ yüzeyinde hepimizin iyi bildiği sıçrama başlar. Bu aşamanın (parlama noktası) hemen ardından gelen alevlenme noktası yağ yüzeyinde yanmaya neden olur. Yanmış yağ atık yağdır ve en azından kızartma işlemi için tekrar kullanımı sağlığımız için hem sakıncalı hem de zararlıdır. Bu noktayı tespit edebilmek hem göz yordamıyla mümkün hem de piyasadan temin edilebilecek ölçüm kitleri bize yardımcı olabilir. Yandığını tespit ettiğimiz yağlar elden çıkartılmalıdır, ama nasıl?
Bizde atık yağların toplanması ve atık yağ toplama şirketlerine teslim edilerek geri kazanımı henüz yeni yeni gündemimize girerken ABD ve Avrupa’da bu konuda çoktan bir hayli yol alınmış durumda. ABD 1,2 milyon, Kanada 120 bin, AB 700 bin ton civarında atık yağ topluyor. Atık yağ toplayan firma sayıları fazla ve yerel yönetimleri de evlerden toplanması konusunda sıkı bir denetim yapıyor. Avrupa’da 100 kg yağ kullanıyorsanız ortaya çıkacağı tahmin edilen 30 kg atık yağı geri dönüşüm firmasına vermeniz gerekiyor. Ayrıca, bu ülkelerde bizim ülkemizden farklı olarak atık yağı toplayarak biyodizele dönüştürülmesinden vergi alınmıyor. Ülkemizde ise atık yağın dönüştürülmesi ile elde edilen biyodizelden litre başına 70 kuruş vergi alınmaktadır.
Yerel yönetimlerimizin de yavaş yavaş bu konuya el attıklarını ve çeşitli şirketlerle işbirliği içerisinde kamuoyunu bilinçlendirmek ve atık yağların toplanmasına katkıda bulunmak için bazı faaliyetler gösterdiklerini görüyoruz. Bunun en önemli örneğini de Ezici Biodizel’in Şişli Belediye’sinden tutun da Zeytinburnu Belediyesi’ne kadar çeşitli bölgelerde gerçekleştirdiği faaliyet ve etkinliklerde görebiliriz. Fakat bunların sadece belirli belediyelerle sınırlı kalmaması gerekiyor, böylesine bir konu ancak ulusal düzeyde tüm yerel yönetimlerce benimsendiği zaman etkili olabilir. Her belediyenin kendi bölgesi içinde pilot uygulamalar başlatması zaten bu işe yatırım yapmak isteyen girişimcileri de teşvik edecektir ve böyle böyle gün geçtikçe daha fazla atık yağ toplanarak çevrenin, doğanın, sularımızın kirlenmesi, denizlerdeki ekolojik dengenin zarar görmesi önlenecektir. Atık yağ toplayan firmalar topladıkları bu atık yağları biyodizele dönüştürerek ayrıca yenilenebilir alternatif bir enerji kaynağı yaratmakta ve bu şekilde çevremize ve milli ekonomimize de yararlı olmaktadırlar. Temennimiz bu tür örneklerin ve firmaların gün geçtikçe artması ve toplumun bilinçlenmesidir. Şu an 350.000 ton atık yağ kapasitesine güvenerek ciddi yatırım yapmış birçok firma mağdur durumdadır. 2007’de ülkemizde toplanan bütün atık yağın miktarı 2650 tondur. Bu nedenle, bu işe yatırım yapmış firmalar devlet tarafından desteklenmelidir. Bu konu Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Çevre Bakanlığı ve yerel yönetimlerin koordinasyonu ile tekrar güncelleştirilerek gözden geçirilmelidir. Aksi takdirde bu atık yağlar kayıtdışına ya da akarsularımıza ve denizlerimize gitmektedirler.
Atık yağların toplanması konusunda en önemli rolü kamuoyunun ve insanlarımızın bilinçlenmesi ve toplumsal sorumlulukları rol oynayacaktır. Evinde yemek yapan evin hanımı kızartma yağını hiç düşünmeden lavaboya boca ettiğinde, başkalarına yemek hizmeti sunan lokanta, fast-food, restoran ve hazır yemek firmalarının sahipleri ya da çalışanları atık yağlarını tekrar tekrar kullandıklarında ya da kanalizasyona akıttıklarında aslında cinayete eşdeğer bir suç işlediklerinin farkında olmalıdırlar. Bu şekilde çevreye, doğaya, ülke ekonomisine ve her şeyden önce insan sağlığına zarar verdiklerini , bu hareketlerinin sonucunun dönüp dolaşıp kendi sağlıklarını da etkileyeceğini, denizlerimizdeki, akarsularımızdaki canlı yaşamı öldürürerek kendi geleceklerini kendi çıkarlarını ve besin kaynakları yok edeceklerini görmelidirler. Bugün geç değil, ancak farkına varırsak telafi edebiliriz geç olmadan. Atık yağların biyodizele dönüştürülmesi ya da çevreye yararlı, faydalı bir hale dönüştürülmesi varken insanların kendi sağlıklarına zarar verecek biçimde kanalizasyona dökmesi ya da lisansız ruhsatsız, kayıt dışı toplayıcılara teslim etmesi ile merdiven altı üretimde sabuna, şampuana ya da hayvan yemine dönüşerek sofralarımıza et ve süt olarak, banyolarımıza sabun ve şampuan olarak dönmesine ve denizlerdeki ve akarsularımızdaki besin kaynaklarımızın ve canlı varlıklarımızın ölmesine nasıl razı olabiliriz ? Bu olsa olsa bilinçsizlikten öte cehalet olacaktır.”
Öyle sabah uyanır uyanmaz yataktan fırlama Yarım saat erkene kurulsun saatin Kedi gibi gerin, ohh ne güzel yine uyandım diye sevin.. Pencerini aç, yağmur da olsa, fırtına da olsa nefes al derin derin Yüzüne su çarpma, adamakıllı yıka yüzünü serin serin Geceden hazır olsun, yarın ne giyeceğin Ona harcayacağın vakitte bir dilim ekmek kızart Çek kızarmış ekmek kokusunu içine Bak güzelim kahvaltının keyfine.. Ayakkabıların boyalı olsun, kokun mis, Önce sana güzel gelsin aynadaki siluetin Çık evinden neşeyle, karşına ilk çıkana gülümse, aydınlık bir gün dile Sonra koş git işine, dünden, önceki günden, Hatta daha da eskiden yarım ne kadar işin varsa hepsini tamamla, Ohhh şöyle bir hafifle Bir güzel kahve ısmarla kendine, seni mutlu eden sesi duymak için alo de Hiç işin olmasada öğle üzeri dışarı çık Yağmur varsa ıslan, güneş varsa ısın, hatta üşü hava soğuksa Yürü, yürürken sağa sola bak, öylesine değil, görerek bak Çiçek görürsen kokla, köpek görürsen okşa, çocuk görürsen yanağından makas al.. Sonra, şöyle bir düşün, kimler sana yol açtı, sen çok dar da iken kimler seni ferahlattı, hani kapını kimsenin çalmadığı günlerde kimler kapını tıklattı? Ne kadar uzun zamandır aramadın onları değil mi? Hadi hemen uğrayabilirsen uğra, arayabilirsen ara Hatırlarını sor, öyle laf olsun diye değil, kucaklar gibi sor.. Bu sadece onların değil, senin de yüreğini ısıtacak, yüzünde güller açtıracak.. Günün güzeldi değil mi? Akşamın da güzel olsun.. Yemeğin ne olursa olsun, masanda illaki kumaş örtü olsun.. Saklama tabakları, bardakları misafire Sizden ala misafir mi var bu dünyada Ailecek kurulun sofraya, öyle acele acele değil, vazife yapar gibi hiç değil, Şöyle keyife keyif katar gibi, lezzete lezzet katar gibi, eksik bıraktıklarını tamamlar gibi tadına var akşamının.. Gece evinde, dostların olsun Sohbetin yemeğin, kahkahan olsun.. Arkadaşım, hayat bu daha ne olsun? Ama en önce ve illa ki sağlık olsun! Yüreğin sevdayla dolsun... Can Yücel
Sana Hasret Sana Vurgun Gönlümüz Neredesin Mavi Gözlüm Nerde Nerde Nerdesin Dost Bu Gemi Bu Karadeniz Sarı Saçlım Mavi Gözlüm Nerde Nerde Nerdesin Dost
Ararım İzini Dolmabahçeden Bir Daha Dönmezmi Bu Yola Giden İçimde Sen ,Gözümde Sen sarı Saçlım Mavi Gözlüm Nerde Nerde Nerdesin Dost
Kurban Olam Yürüdüğün Yollara Kara Peçe Yakışmıyor Kullara Uyan Bak Bizim Hallara Sarı Saçlım Mavi Gözlüm Nerde Nerde Nerdesin Dost
Bulutlar Terinden, Dağlar Kokundan Sarhoştur Sevdiğim Mahsuni Bundan Bir Daha Gel, Gel Samsundan
Okullarda hep kardeşiz,
Şaban kardeş, Ali kardeş, Osman kardeş
Yıldız kardeş, Sevil kardeş...
Hele hele kitaplarda.
Şan kardeşi...
Kan kardeşi, din kardeşi...
Durmadan kardeş üretiyoruz.
Tilki kardeş...
Karga kardeş...
Biri peynirimizi kapar,
Biri tavuklarımızı yer!
Yoklama defterlerinden öğrenmedim sizi , Benim haylaz çocuklarım! Sınıfın en devamsızını Bir sinema dönüşü tanıdım ; Koltuğunda satılmamış gazeteler?
Dumanlı bir salonda Kendime göre karşılarken akşamı , Nane şekeri uzattı en tembeliniz? Götürmek istedi küfesinde Elimdeki ıspanak demetini En dalgını sınıfın! İsterken adam olmanızı Çoğunuz semtine uğramaz oldu mektebin Palto, ayakkabı yüzünden.
Kiminiz limon satar Balık pazarında Kiminiz tahta kalede çaycılık eder ; Biz inceleye duralım aç tavuk hesabı , Tereyağındaki vitamini Ve kalorisini taze yumurtanın!
Karşılıklı neler öğrenmedik sınıfta , Çevresini ölçtük dünyanın , Hesapladık yıldızların uzaklığını Orta Asya'dan konuştuk laf kıtlığında .
Neler düşünmedik beraberce Burnumuzun dibindekini görmeden Bulutlara mı karışmadık. Hazan rüzgârında dökülmüş Hasta yapraklara mı üzülmedik. Serçelere mi acımadık, kış günlerinde Kendimizi unutarak!
"Okumuş filler ki her birinin
Nice Bostan, Gülistan ezberidir."
Mavi bir ışık yandı gözlerimde,
Gökyüzü öyle yakın
Çocuklar doğacak çocuklarım
Ve öyle yağmur ki toprak, koklarsın
Ellerin bütün hayvanlar alemi,
Hangi ağacı çalsam açıyor
Uzaylar uslu,
Yönlerim yörük,
Sağduyularım sol duyu.
Mavi kalemlere yordum bu düşü,
Su resimleriyle öğrencilerin,
Göğerttik bozkırın sarı defterini,
Şu yoncalar yurttaşlık bilgisi.
Geçen gün okudum söğütlerin tarihini,
Bi çiğdem var onlar kadar yiğit,
Şu bey, şu eşek, şu yaban, şu işçi arı,
Biz beş sınıfta kaldırdık bütün sınıfları.
Korkuluklar ektiği kargaları biçsin,
Sevginin de kendi planları var,
Beş yılları, yıldızları, dokuz ayları,
İlerde yarım kalmış bir okulun duvarı,
Duvardı diyor, varım diyorum ben de,
Gitsin bütün okumuş filler Gülistana,
Ben Türk'üm bu bozkırda çalışmaya geldim...
• 15/10/2007 - Gizlenen başka yaşam alanları mı yarattılar?
İnsan,
öyle bir varlık ki, hem içinde var olduğu doğaya mahkûm, hem de o
doğaya hükmeden en büyük efendi… Bütün efendiler gibi kendi
mahkûmiyetinin farkında bile değil… Aslında bir büyük döngü bu ve o
döngü içinde doğa,ya da bir başka söyleyişle
çevre… Hepimiz biliyoruz ki, niteliği önemli olmakla birlikte şu an
önemsiz olan yaşama hakkımızın olmazsa olmaz varlığı olan çevre,
kendisine hükmeden efendisinin parayı tutan kirli elleriyle artık
tamamıyla yok olmaya doğru gidiyor… Kocaman bir taş küreyi ısıtmayı
başaran insan azınlığı olan sermayenin gücünü düşünüyorum da… Canım
sıkılıyor…
İnsanların, daha doğrusu para ve yönetim iktidarını elinde bulunduranların oburluklarıyla büyük
bir tükenişe doğru giden doğal çevre, artık insani bir duyarlık
olmaktan çıkıp, bir yaşam hakkı savunusu haline geldi, o nedenle
seslerimizin, itirazımızın daha yüksek çıkması gerektiğini düşünüyorum
ben de…
Soruna
teknik ve bilimsel argümanlarla baktığımızda birçok nokta kendiliğinden
beliriyor. Aslında bu amaca hizmet eden işin ehli birçok bilimsel çevre
kuruluşları var; onların attıkları çığlıklar yükseliyor kendi
dillerinde… Yaşadığımız çevreye şöyle sıradan bir bakış bile bu tür
teknik ve bilimsel dayanaklara gerek duymadan da bu tükenişi görmeme
yetiyor ve canımın sıkıntısını arttırıyor…
Sıkıntımın nedenlerini anlamam ve anlatabilmem için, bilgi ve birikimimi en alt noktalara getirerek, düşünmeye çalışıyorum:
Para
ve paranın sağladığı oburlukları artırmak için doğayı tahrip edenlerin,
çevreyi geri dönülmez şekilde kirletenlerin diğer insanları
düşünmedikleri kesin. Ama kendi çocuklarını ve yakınlarını neden
düşünmüyorlar? Acaba kazandıkları para ile yaşam için gerekli olan
temiz suyu, temiz havayı, ormanları, doğayı alabileceklerini mi
sanıyorlar? Ya da bizlere söylemedikleri uzayda bir yerde bunları
sağladıkları, depoladıkları ortamlar mı var?
Eğer
para ile alabileceklerini sanıyorlarsa çok yanılıyorlar. Çünkü yok olan
temiz su kaynaklarını, doğal ortamları bol sıfırlı milyar dolarlarla
alamayacaklar. Onlar da biliyorlar, olmayan şeyler, hiçbir paraya
alınamaz.
Bu
yaz Kaz Dağları eteklerindeki Hasan Boğuldu’ya gittim. Harika bir doğa
parçası. Dereden buz gibi su akıyor, etraf çam ağaçlarıyla dolu, cıvıl
cıvıl kuş sesleri. Bir kaç yıl önce yine gitmiştim. Ertesi gün Ayvalık
tarafına doğru giderken Kaz Dağlarını seyrettim yer yer beyazlıklar
gözüme çarptı. Daha önce oralar hep yeşil görünürdü. Ya çam ağaçları
var ya da zeytinlikler, boş yer yoktu. Belli ki ağaçlar kesilmişti,
üzüldüm. O yeşillikler birkaç yüz yılda ancak oluşabiliyor.Sonradan
öğrendim ki Kaz Dağların'da altı şirket altın aramaya
başlamış.Alpler'den sonra ikinci oksijen deposu olan bu yerde;ağaçlar
kesilecek,siyanür kullanılarak altın çıkarılacak.Çok yazık..Şu ana
kadar dünyadaki çıkarılmış olan altınlar,bu eşsiz doğa parçasını yerine
koyabilir mi?
İzmir’e
giderken de Akhisar’a varmadan tepelerin üzerinde yedi tane rüzgâr
tribünü gördüm; rüzgârla dönüp elektrik üretiyor, bunu duyunca çok
sevindim. Çünkü elektrik üretirken çevreyi kirletmiyor, yenilenebilir
güç kullanıyordu. “Bedava ve temiz olan güneş enerjisini, rüzgarı neden
kullanmıyoruz da kömürle, doğalgazla çalışan santral kuruyoruz, nükleer
santral kurmak için uğraşıyoruz?” diye sordum kendi kendime.
Yaz
ayları boyunca sık sık orman yangınları haberlerini izledik içimiz
sızlaya sızlaya. Bir tarafta susuzluk var, küresel ısınma var.
Göllerimiz kuruyor, yeraltı sularımız tükeniyor. Ama küresel ısınma
nedenlerinden olan havaya salınan karbon gazlarını emen, yeraltı
sularının toplanmasında büyük katkısı olan ağaçları, ormanlarımızı ya
yakarak ya da maden işletmesine feda edilerek kesilmesine, yok
edilmesine göz yumuyor ya da yardımcı oluyoruz. Yaşadığım şehirde de
tek yeşil alan dinlenilebilecek bir park alanında ağaçların bir kısmı
kesilerek yeni yapılar oluşturuldu, çevreyi güzelleştirmek adına
yapıldığı söylendi bu icraatlar hem de... Bence çevreyi güzelleştiren
yeşilliktir, ağaçtır. Onlarca beton yapının veremediği güzelliği birkaç
tane ağaç verir. Yeşile kıymayın. Bu çok acı bir çelişkidir. Birçok
insan gibi ben bu durumu kabul etmiyorum.
Bu çevre bu doğa bize, bizden sonraki kuşaklara gerekli. Çünkü başka bir dünya yok.
Diye
düşünürken, birden yaşamın, bu kadar naif bir toplam olduğu gerçeği
gelip yine önüme dikildi.. Ancak o noktada, yaşamın böyle algılanıp
yaşandığı ama bu naiflikte yönetilmediği gerçekliği bir kez daha uyardı
zihnimi… Biliyorsunuz; Nobel Barış Ödülü bu yıl, insanlığın yaşadığı bu
ve diğer sorunların en büyük sahibi olan ABD’li bir siyasetçiye
verildi, paylaştırıldı, Al Gore.. Bildiğimiz gibi bu kişi eski ABD
başkan yardımcısı, geçen dönem başkanlık yarışını kazandığı halde
mahkeme kararıyla Bush’a kaptıran bu sonradan çevreci olan siyasetçi,
çektiği belgeselle Oscar yarışmasına da katıldı… Önce çevreyi yok eden
politikalar içinde ol, sonra da o politikaların sonuçlarını anlatan
belgeseller çek ve barış ödülünü al, yine can sıkıntım arttı, doğa bu
siyasetlerle, onların kurumlarıyla, sanatsal, bilimsel argümanlarıyla
yönetiliyor.
Koca
taş küreyi ısıtmayı başaran ve iklim değişikliğine uğratan insan soyu
bunlardan ibaret değil elbette; bilindiği gibi birçok kurum ve kuruluş
bu çabayı harcıyor. Eski ABD başkanının kafasına koca dünya düşmüş
bile, yaptığı çalışmalar yine de önemli, çünkü doğruya giden her ses
hedefi bulur, diye düşünmek gerekiyor…
Kyoto
protokolünü imzalamayan iki ülkeden biri ABD, diğeri Türkiye. Her iki
ülke yönetiminden de yaşam hakkımızı savunma adına rica etmiyor,
istiyoruz, haykırıyoruz:
Kyoto
protokolünü imzalayın ve imzalayıp uygulamadığınız birçok uluslar arası
anlaşmada yaptığınız yanlışı yapmayıp, protokolün gereklerini bir an
önce yerine getirin… İnsan ve onun içinde bulunduğu, yarattığı, var
ettiği ve şu an yok etmek üzere olduğu doğa için en temel ilke yaşama
hakkıdır çünkü…
